De Nederlandse energiemarkt kent veel vakjargon: GvO, SDE++, saldering, clickcontract, Scope 2, terugleverkosten… Deze begrippenlijst geeft je in één oogopslag een heldere definitie van alle termen die je tegenkomt in ons vergelijkingsplatform en in energiecontracten.
Zoek je iets specifieks? Gebruik de A–Z-navigatie hieronder. Voor diepgaande uitleg linken we per term door naar onze gidsen.
Navigatie: A · B · C · D · E · G · H · K · L · M · N · O · P · R · S · T · V · W · Z
A
Aansluiting (doorlaatwaarde)
De maximale capaciteit van je elektriciteitsaansluiting, uitgedrukt in ampères (A). Bepaalt of je onder kleinverbruik of grootverbruik valt — de grens ligt bij 3×80A.
ACM (Autoriteit Consument & Markt)
De onafhankelijke toezichthouder op de Nederlandse energiemarkt. De ACM verleent leveringsvergunningen, stelt nettarieven vast en beschermt consumenten tegen onredelijke contracten.
Additioneel opwek
De mate waarin een leverancier investeert in nieuwe duurzame capaciteit — bijvoorbeeld via langetermijncontracten met Nederlandse wind- of zonneparken. Pijler in onze groenheidsscore (20%-weging).
B
Basisbedrag (SDE++)
Het bedrag per kWh dat een duurzaam project nodig heeft om rendabel te zijn. Bij SDE++ wordt het verschil tussen basisbedrag en marktprijs als subsidie uitgekeerd over 15 jaar.
Batterij (thuisbatterij)
Een lithium-ion (of andere) opslagsysteem dat zonne-energie overdag opslaat voor later gebruik. Wordt vanaf 2027 interessanter door afschaffing van saldering. Zie Thuisbatterij rendabel?.
Biomassa
Organisch materiaal (hout, mest, GFT) dat wordt verbrand of vergist voor energie. Biomassa uit reststromen is doorgaans duurzaam; houtpellets uit speciaal gekapte bossen zijn controversieel. Zie Wat is hernieuwbare energie.
BTW zonnepanelen
Sinds 2023 geldt 0% BTW op zonnepanelen voor particulieren. B.V.’s betalen 21% (terug te vorderen). Voor zzp’ers met panelen op woonhuis: afhankelijk van situatie, stem af met accountant.
C
CertiQ
De Nederlandse uitgever en registratiebeheerder van Garanties van Oorsprong (GvO’s). Dochteronderneming van TenneT. CertiQ-label op een GvO betekent: Nederlandse traceerbare herkomst.
Clickcontract
Zakelijk contract waarbij je meerjarig ingekocht volume in tranches (“klikken”) vastzet tegen actuele termijnmarktprijzen. Spreidt prijsrisico. Voor grotere afnemers (vanaf ~1 GWh). Zie Grootverbruik & PPA’s.
CO₂-voetafdruk
De hoeveelheid CO₂-uitstoot die wordt toegerekend aan een activiteit, product of bedrijf. Bij stroomverbruik bestaat zowel een location-based als een market-based voetafdruk.
Correctiebedrag (SDE++)
De actuele marktprijs voor stroom die wordt gebruikt bij SDE++-uitkering. De subsidie = basisbedrag minus correctiebedrag.
CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive)
Europese richtlijn die grote en middelgrote bedrijven verplicht tot uniforme duurzaamheidsrapportage (inclusief CO₂-cijfers). Zie CSRD & groene stroom inkoop.
D
Duurzame energie
Energie uit bronnen met een lage klimaatimpact en sociale houdbaarheid. Overlapt sterk met hernieuwbare energie, maar is breder: “hernieuwbaar” zegt alleen dat de bron zich aanvult; “duurzaam” ook dat het maatschappelijk en ecologisch verantwoord is.
Dynamisch contract
Energiecontract waarbij het kWh-tarief per uur varieert op basis van de EPEX-beursprijs. Voordelig als je verbruik kunt verschuiven naar goedkope uren (typisch ’s middags bij veel zon, ’s nachts bij veel wind).
E
EIA (Energie-investeringsaftrek)
Fiscale aftrek voor bedrijven die investeren in energiezuinige of duurzame installaties (staan op de Energielijst van RVO). Aftrek 40-45% van investeringsbedrag, bovenop afschrijving. Zonnepanelen komen standaard in aanmerking.
Energiebelasting
Belasting op elektriciteits- en gasverbruik, uitgedrukt per kWh of m³. Gestaffeld: hoe meer je verbruikt, hoe lager het tarief per eenheid (in de hogere staffels). Maakt gemiddeld 30–40% van de energierekening uit.
Energiecoöperatie
Lokale coöperatieve vereniging waarin burgers samen investeren in duurzame opwek (wind, zon). Levert een aandeel in de opbrengst en/of korting op de energierekening.
Energiemix
De samenstelling van de geleverde stroom per leverancier — hoeveel % uit wind, zon, water, biomassa, kolen, gas, kernenergie, etc. Verplicht publiek via het stroometiket.
EPEX
European Power Exchange — de Europese elektriciteitsbeurs waar stroom per uur wordt verhandeld. De EPEX-prijs bepaalt het uurtarief van dynamische contracten.
G
GvO (Garantie van Oorsprong)
Digitaal certificaat dat bewijst dat 1 MWh stroom uit een hernieuwbare bron komt. Verhandelbaar binnen de EU. Kwaliteit verschilt: NL-gecertificeerd (CertiQ) scoort hoger dan anoniem EU-certificaat. Cruciaal voor groene stroomclaim. Zie waterkracht-GvO’s voor het controversiële stuk.
Geothermie
Warmte uit de diepe ondergrond, gebruikt voor warmtelevering. In Nederland vooral voor kassen en warmtenetten, niet voor stroomproductie.
GHG Protocol
Internationale standaard voor het berekenen en rapporteren van broeikasgasemissies. Kent de indeling in Scope 1, 2 en 3. Basis voor CSRD-rapportage.
Groen gas
Biogas uit mest, GFT of restafval, opgewerkt tot aardgaskwaliteit en ingevoed in het gasnet. Wordt door steeds meer leveranciers aangeboden.
Groene stroom
Elektriciteit met 100% GvO-dekking uit hernieuwbare bronnen. Administratief groen — fysiek is alle stroom in het net gemengd. Kwaliteit verschilt sterk per leverancier; zie onze scoremethode.
Grootverbruik
Zakelijke aansluiting boven 3×80A (of gas boven G25) — in kWh typisch > 50.000 per jaar. Andere marktregels, onderhandelbare tarieven, specifieke contractvormen zoals PPA’s. Zie Grootverbruik & PPA’s.
H
Herkomst
Van welke bron en locatie de groene stroom (of de GvO’s) afkomstig is. Nederlandse herkomst (NL-wind, NL-zon) scoort in onze methode hoger dan EU-mix (vaak Noorse waterkracht). Zwaarste pijler (40%) in onze scoremethode.
Hernieuwbare energie
Energie uit bronnen die zich van nature aanvullen: zon, wind, water, biomassa, geothermie. In 2024 was 40%+ van de Nederlandse stroom hernieuwbaar. Zie Wat is hernieuwbare energie.
Hoogspanning (HS)
Zeer grote aansluiting (> 10 MVA), typisch voor zware industrie, datacenters of staalproductie. Eigen regels, onderhandelde tarieven, vaak PPA’s.
K
kWh (kilowattuur)
Eenheid van energie. 1 kWh = 1000 watt gedurende 1 uur. Gemiddeld Nederlands huishouden verbruikt 2.500–3.500 kWh stroom per jaar.
kWp (kilowatt-piek)
Eenheid van vermogen, specifiek gebruikt voor zonnepanelen: het maximale vermogen onder ideale omstandigheden. In Nederland levert 1 kWp ongeveer 850-950 kWh per jaar, afhankelijk van oriëntatie.
KIA (Kleinschaligheidsinvesteringsaftrek)
Fiscale aftrek voor bedrijven bij investeringen tussen ~€2.900 en ~€392.000. Stapelbaar met EIA. Percentage volgens staffel, hoogst rond €69.000.
Kleinverbruik
Aansluiting tot en met 3×80A (en gas t/m G25). Particuliere en MKB-regels gelijk qua regelgeving, verschillen in BTW-behandeling. Tot ~50.000 kWh per jaar. Zie MKB groene stroom.
L
Leveringskosten (vast)
Vast bedrag per maand voor beschikbaarheid van je levering, ongeacht verbruik. Bij de meeste contracten €4–€10 per maand per product (stroom + gas apart).
Location-based (Scope 2)
CO₂-berekeningsmethode die uitgaat van het gemiddelde net waar je verbruikt. Voor Nederland: ~268 g CO₂/kWh (2024). Onafhankelijk van je contractkeuze. Zie CSRD-gids.
M
Market-based (Scope 2)
CO₂-berekeningsmethode die rekening houdt met je specifieke contract-herkomst. 100% groene stroom met geldige GvO’s = 0 g CO₂/kWh. Grijze stroom = residual-mix-factor (vaak zwaarder dan netgemiddelde).
Meterstand
De stand van je elektriciteits- of gasmeter. Bij overstap tussen leveranciers nodig voor correcte eindafrekening. Slimme meters geven stand automatisch door.
MIA / Vamil
Milieu-investeringsaftrek en Willekeurige afschrijving milieu-investeringen. Fiscale voordelen voor specifieke milieuvriendelijke bedrijfsinvesteringen. Minder relevant voor standaard zonnepanelen, wel voor innovatieve dakoplossingen.
Middenspanning (MS)
Zakelijke aansluiting tussen 3×80A en 10 MVA. Typisch voor productiebedrijven, kantoortorens, grote retailers.
N
Netbeheerder
De regionale partij die het elektriciteits- en gasnet beheert (Liander, Enexis, Stedin, Westland, Rendo, Coteq, Enduris). TenneT beheert het landelijke hoogspanningsnet. Je kunt geen netbeheerder kiezen — die is gekoppeld aan je adres.
Netcongestie
Een net dat op maximale capaciteit zit en geen nieuwe aansluitingen of uitbreidingen aankan. In 2026 in veel Nederlandse regio’s acuut. Grote uitdaging voor de energietransitie. Zie Energiewetgeving 2026-2027.
Nettarieven
De kosten die je betaalt aan je netbeheerder voor transport en vast recht. Vastgesteld door de ACM. Vanaf 1 juli 2026 gelden nieuwe tarieven die flexibel verbruik belonen.
O
Offshore wind
Windturbines op zee — in Nederland vooral op de Noordzee. Hogere opbrengst dan onshore (4.000-5.000 vollasturen vs 2.500-3.000). Ruggengraat van Nederlandse groene stroom. Zie Wat is windenergie.
Opzegtermijn
De periode die je vooraf in acht moet nemen om een contract te beëindigen. Particulier meestal 30 dagen; zakelijke contracten vaak langer. Bij contractbreuk tijdens vaste looptijd: opzegboete.
P
Plug-in zonnepanelen
Kleine zonnepanelen (max 800W) die je zelf in een stopcontact kunt aansluiten, vooral voor balkons en tuinen. Legaal in Nederland sinds 2022. Ideaal voor huurders.
PPA (Power Purchase Agreement)
Meerjarig (5-20 jaar) rechtstreeks contract met een wind- of zonnepark. Fysiek of virtueel (vPPA). Gouden standaard voor grote afnemers die prijszekerheid én aantoonbare duurzaamheid willen. Zie Grootverbruik & PPA’s.
PV (fotovoltaïsch)
De technologie waarmee zonnepanelen licht omzetten in elektriciteit. Onderscheidt zich van thermische zonnecollectoren (zonneboilers), die warmte maken. Zie Hoe werkt zonne-energie.
R
RECS
Renewable Energy Certificate System — het voorlopige Europese certificaatsysteem voor hernieuwbare energie, nu grotendeels vervangen door het EU-brede AIB-GvO-systeem.
Residual mix
De CO₂-factor van stroom die overblijft nadat alle groene stroom via GvO’s door andere afnemers is geclaimd. Vaak zwaarder dan het netgemiddelde. Gebruikt voor market-based rapportage van grijze contracten.
RVO (Rijksdienst voor Ondernemend Nederland)
Uitvoerder van subsidieregelingen zoals SDE++, EIA, MIA/Vamil. Publiceert jaarlijks de Energielijst met installaties die voor subsidie in aanmerking komen.
S
Saldering(sregeling)
Regeling waarbij teruggeleverde zonnestroom 1-op-1 verrekend wordt met afgenomen stroom. Vervalt per 1 januari 2027. Vervangen door terugleververgoeding en mogelijk terugleverkosten. Zie Saldering 2027.
SDE++
Stimuleringsregeling Duurzame Energieproductie en Klimaattransitie. Subsidieregeling voor grotere duurzame projecten (zon > 15 kWp, wind, warmtepompen, enz.). Gegarandeerde bijdrage over 15 jaar.
Scope 1, 2 en 3
Emissie-indeling uit het GHG Protocol. Scope 1 = directe emissies (eigen verbranding). Scope 2 = indirect via ingekochte energie (vooral stroom). Scope 3 = keten-emissies (toeleveranciers, reizen, producten).
Slimme meter
Digitale meter die elektriciteits- en gasverbruik (én teruglevering) automatisch doorgeeft aan netbeheerder en leverancier. Verplicht voor dynamische contracten. Aangeboden zonder kosten door netbeheerder.
Stroometiket
Jaarlijkse publicatie (ACM-verplichting) waarin een leverancier per product aangeeft hoe de stroommix is samengesteld: welk % wind, zon, water, biomassa, fossiel, kern. Beschikbaar op website van elke leverancier.
T
TenneT
Beheerder van het Nederlandse hoogspanningsnet en offshore-aansluitingen. Staatsbedrijf. Zorgt voor netbalans en bouwt de aansluiting voor nieuwe windparken op de Noordzee.
Terugleverkosten
Kosten die leveranciers in rekening brengen aan klanten die stroom terugleveren (vanaf 2027 standaard). Moeten kostendekkend en transparant zijn onder ACM-toezicht.
Terugleververgoeding
De vergoeding per kWh die je ontvangt voor stroom die je teruglevert (vanaf 2027 standaard). Wettelijk minimum: 50% van het kale leveringstarief (t/m 2030). Verschilt per leverancier.
Terugverdientijd (TVT)
De periode waarin een investering zichzelf heeft terugverdiend uit besparingen en/of opbrengsten. Voor zonnepanelen in 2026: particulier 5-8 jaar (met saldering), zakelijk 5-8 jaar (met fiscale voordelen). Zie TVT-gids.
V
Vast contract
Energiecontract met een vast kWh- en m³-tarief voor een bepaalde periode (meestal 1-3 jaar). Biedt prijszekerheid, maar tussentijds overstappen kost een opzegboete.
Variabel contract
Contract waarbij het tarief per kwartaal of halfjaar wordt aangepast aan de markt. Meestal kortere opzegtermijn dan vast.
vPPA (virtuele PPA)
Financieel contract dat de prijs van een specifiek wind- of zonnepark vasthoudt tegen de marktprijs, zonder fysieke stroomlevering. Eenvoudiger te beheren dan een fysieke PPA. Zie Grootverbruik & PPA’s.
W
Waterkracht
Stroom uit stromend of vallend water. Wereldwijd grootste hernieuwbare bron, in Nederland marginaal. Kom je vaak tegen in NL-groene contracten als Noorse GvO’s — vaak geen additionele duurzaamheidsbijdrage. Zie Wat is waterkracht.
Wind op land (onshore)
Windturbines op land — in Nederland vooral in Flevopolder, Groningen, Friesland, kustprovincies. Lager vermogen dan offshore, maar goedkoper te bouwen.
Z
Zonneboiler
Systeem dat zonlicht gebruikt om tapwater te verwarmen. Níét hetzelfde als PV-panelen die elektriciteit maken.
Zonne-energie
Energie gewonnen uit zonlicht, via PV-panelen (elektriciteit) of thermische collectoren (warmte). In Nederland goed voor ~36% van de hernieuwbare stroomproductie.
Zonnepark
Grondgebonden installatie met honderden tot duizenden zonnepanelen. Vaak op landbouwgrond, soms in combinatie met agri-PV (landbouw onder/boven panelen). Leveren typisch via SDE++ aan het net.
Onze uitgebreide gidsen
Deze begrippenlijst is een snelstarter. Voor diepgaande uitleg en actuele cijfers:
- Vergelijk groene stroomcontracten — alle aanbieders op prijs én groenheid
- Groenheids-scoremethode — hoe wij leveranciers scoren (4 pijlers)
- Wat is groene stroom? — uitleg concept en GvO-systeem
- Is groene stroom duurder? — analyse actuele tarieven
- Energiewetgeving 2026-2027 — saldering, netcongestie, ACM-regels
- Zakelijke groene stroom — hub voor MKB tot grootverbruik
- CSRD & groene stroom inkoop — Scope 2-rapportage voor bedrijven
- Zonnepanelen terugverdientijd 2026-2027
Deze begrippenlijst wordt doorlopend bijgewerkt. Laatst herzien: april 2026. Termen die ontbreken of onduidelijk blijken? Laat het ons weten.