CSRD & groene stroom inkoop — Scope 2-gids voor Nederlandse bedrijven

Sinds 2024 is de Europese Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) van kracht. Voor steeds meer Nederlandse bedrijven betekent dit: verplichte, gestandaardiseerde duurzaamheidsrapportage — inclusief gedetailleerde CO₂-cijfers over energiegebruik. De keuze voor groene stroom is daarmee opgeschoven van “nice-to-have” naar directe impact op je jaarverslag.

Op deze pagina: wat CSRD is, welke bedrijven eronder vallen, hoe stroomverbruik als Scope 2-emissie wordt gerapporteerd, het verschil tussen market-based en location-based rekenmethodes, en welke leveranciers de beste rapportage-tooling bieden.

Wat is CSRD?

De Corporate Sustainability Reporting Directive is een EU-richtlijn die bedrijven verplicht tot gedetailleerde rapportage over duurzaamheid, ESG en klimaatimpact. Het vervangt en verbreedt de eerdere Non-Financial Reporting Directive (NFRD). Rapportage volgt de European Sustainability Reporting Standards (ESRS) — een uniform framework met concrete datapunten.

Kenmerkend voor CSRD:

• Assurance-plicht — externe accountant controleert de rapportage
• Dubbele materialiteit — rapporteer zowel impact van de wereld op jouw bedrijf als omgekeerd
• Standaardisatie — vergelijkbaar per sector en per datapunt
• Digitaal — rapportage in XBRL-formaat, machine-leesbaar
• Toeleveranciersketen meenemen — je rapporteert ook Scope 3-emissies (zie verderop)

Welke bedrijven vallen onder CSRD?

De uitrol is gefaseerd. Een bedrijf valt onder CSRD als het minimaal 2 van de 3 drempelwaarden haalt:

Let op: in 2025 is binnen de EU-Omnibus-discussie besloten de scope van CSRD in te perken, met name voor middelgrote ondernemingen. De precieze implementatie in Nederland is in 2026 nog niet in alle details uitgekristalliseerd. Controleer de laatste stand bij je accountant of de Europese Commissie.

Scope 1, 2 en 3 — een snelle uitleg

Emissies worden bij CSRD-rapportage verdeeld volgens het GHG Protocol:

• Scope 1 — directe emissies: wagenpark, gasverbranding in eigen ketels, productieprocessen
• Scope 2 — indirecte emissies door ingekochte energie: stroom, warmte, koude, stoom
• Scope 3 — overige indirecte emissies: toeleveranciers, reizen werknemers, afvalverwerking, gebruik van verkochte producten

Voor bijna elk bedrijf is Scope 2 de belangrijkste beïnvloedbare post: ingekochte stroom. Je keuze van leverancier heeft direct impact op deze cijfers.

Market-based vs location-based: het kernonderscheid

Dit is cruciaal om te begrijpen. CSRD vereist dat je Scope 2 op twee manieren tegelijk rapporteert:

Location-based

Je rekent met de gemiddelde CO₂-intensiteit van het net waar je zit. Voor Nederland: ongeveer 268 gram CO₂/kWh (gemiddeld 2024). Deze factor is onafhankelijk van je contractkeuze — elke kWh die je uit het Nederlandse net haalt, krijgt dezelfde factor toegekend.

Waarom deze methode? Het laat zien wat de fysieke impact van je locatie is. Je kunt alleen zakken door minder te verbruiken.

Market-based

Je rekent met de specifieke CO₂-factor van jouw contract. Bij 100% groene stroom met correcte GvO-dekking: 0 gram CO₂/kWh. Bij een grijs contract: de emissiefactor van de residual mix, vaak hoger dan het netgemiddelde (want de groene stroom is “weggegeven” via GvO’s aan anderen).

Waarom deze methode? Het beloont inkoop-keuzes. Een bedrijf dat PPA’s afsluit met Nederlandse wind laat daarmee aantoonbaar impact zien.

De combinatie van beide geeft het eerlijke beeld: wat is de fysieke realiteit (location), en hoe stuurt mijn contract-keuze dat (market).

Welke stroom telt het sterkst mee?

Volgens het GHG Protocol Scope 2 Guidance en ESRS moet market-based claim voldoen aan kwaliteitscriteria (“Quality Criteria”):

1. GvO overgedragen en geannuleerd — alleen voor jouw contract
2. Zo specifiek mogelijk over energiebron, faciliteit en regio
3. Zo recent mogelijk — idealiter dezelfde maand of kwartaal als het verbruik
4. Binnen hetzelfde marktgebied — Nederlandse stroom voor Nederlandse verbruik
5. Niet dubbel geclaimd — CertiQ/AIB zorgt voor uniek eigenaarschap

Daarom scoren PPA’s met specifieke Nederlandse projecten het sterkst, gevolgd door NL-GvO’s, dan EU-GvO’s, en dan anonieme Europese certificaten (vaak Noorse waterkracht). De externe accountant zal hierop controleren.

Leveranciers en CSRD-rapportage-tools

Praktische stappen voor CSRD-conforme stroominkoop

1. Verzamel 12 maanden verbruiksdata — per aansluiting, liefst uurlijks
2. Bepaal je baseline — Scope 2 location-based met NL-netfactor (~268 g/kWh)
3. Evalueer huidige market-based positie — welke herkomst heb je in je huidige contract?
4. Zoek de “quick wins” — een overstap naar NL-GvO-gedekte stroom kan je market-based Scope 2 direct naar (bijna) 0 brengen
5. Ga verder voor duurzame claim — overweeg PPA’s met NL-wind/zon voor een geloofwaardige, gespecificeerde reductieclaim
6. Stem af met je accountant — welke onderbouwing is voldoende voor jouw audit
7. Documenteer alles — GvO-certificaten, PPA-contracten, leveranciersverklaringen

Scope 3 en je toeleveranciersketen

CSRD verplicht ook tot Scope 3-rapportage: emissies in je keten. Als je afnemer bent van grote leveranciers, krijg je vragenlijsten toegestuurd over jouw energiekeuze. Als je leverancier bent van grote klanten, kun je ze je CSRD-conforme cijfers sturen.

Voor MKB-bedrijven niet direct onder CSRD: de kans is groot dat je indirect gegevens moet aanleveren omdat je afnemers wel onder CSRD vallen. Een geloofwaardige groene stroomkeuze helpt dan ook commercieel.

Veelgestelde vragen

Val ik met 60 FTE en €12M omzet onder CSRD?

Niet automatisch. CSRD voor niet-beursgenoteerde bedrijven vereist minimaal 2 van 3 drempels: >250 FTE, >€50M omzet, >€25M balans. Beursgenoteerde middelgrote ondernemingen vallen er eerder onder. Controleer met je accountant.

Wat is “residual mix” en waarom is die vaak zwaarder dan netgemiddelde?

Dat is de CO₂-factor van alle stroom na aftrek van groene stroom die via GvO’s al door andere afnemers is geclaimd. Omdat die groene stroom “eruit wordt gehaald” voor specifieke claims, is wat overblijft gemiddeld vuiler dan het ongescheiden net. Ergo: een grijs contract krijgt market-based een zwaardere factor dan het Nederlandse netgemiddelde.

Is een PPA verplicht voor CSRD-nul-emissie-claim?

Niet verplicht. Een standaard 100% groene stroom-contract met Nederlandse GvO’s kan ook tot 0 g CO₂/kWh market-based leiden. PPA’s scoren alleen sterker op aantoonbare additionaliteit — iets waar accountants en stakeholders steeds kritischer naar kijken.

Wat als de EU CSRD versoepelt (Omnibus-wetgeving)?

In 2025-2026 is de EU bezig met versimpeling van CSRD via het Omnibus-pakket. Kleine aanpassingen aan drempels en frequentie zijn mogelijk. Het grote plaatje — Scope 2 market-based en location-based — blijft overeind. Stem actuele verplichtingen af met je accountant.

Is groen gas ook CSRD-relevant?

Ja. Voor bedrijven met gasverbruik (Scope 1) werkt groen gas vergelijkbaar: via specifieke certificaten kun je je Scope 1-voetafdruk verlagen. Kwaliteitscriteria zijn vergelijkbaar met die voor groene stroom.

Bronnen

• EU: Corporate Sustainability Reporting Directive (2022/2464)
• EFRAG: European Sustainability Reporting Standards (ESRS)
• GHG Protocol: Scope 2 Guidance
• CertiQ: Nederlandse GvO-registratie
• CBS: CO₂-intensiteit Nederlandse elektriciteitsmix

Onderdeel van onze Zakelijke groene stroom-hub. Gerelateerd: Grootverbruik & PPA’s en MKB-kleinverbruik.